ข้อพึงปฎิบัติสำหรับนักดูนก (Code of conduct for birdwatchers)

การอนุรักษ์ธรรมชาติในปัจจุบันได้รับแรงสนับสนุนไม่น้อยจากกลุ่มคนที่เรียกตัวเองว่า "นักดูนก" ขณะที่นักดูนกเพิ่มจำนวนมากขึ้น หากไม่ระมัดระวัง โอกาสที่กิจกรรมการดูนกจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่นกและธรรมชาติก็มีมากขึ้น เรานักดูนกจึงควรถือเป็นหน้าที่ที่จะสร้างจิตสำนึกแห่งความรับผิดชอบต่อธรรมชาติร่วมกัน โดยปฏิบัติตามแนวทางดังนี้

1. พึงระลึกอยู่เสมอว่า ความสุขและความปลอดภัยของนกต้องสำคัญเหนือสิ่งอื่นใด
--- ไม่ว่าเราจะทำกิจกรรมใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับนก เช่น การดูนก การถ่ายภาพ การเข้าใกล้ที่อยู่อาศัย ที่หาอาหาร หรือเข้าใกล้รังนก พึงถามตนเองว่ากิจกรรมนั้นมีผลกระทบต่อความสุขและความปลอดภัยของนกหรือไม่ ถ้ามีหรืออาจมี ก็ควรหลีกเลี่ยงเสีย

2. เมื่อเราต้องทำกิจกรรมใดๆ ที่จะเกี่ยวข้องกับนก ควรรบกวนนกและการดำเนินชีวิตตามปกติของนกให้น้อยที่สุด
---  เพราะทุกอิริยาบทของนก เช่น การหาอาหาร ไซร้ขน พรางตัวนิ่งๆ เกาะพักผ่อน ร้องเพลง ร้องประกาศอาณาเขต ฯลฯ ล้วนมีความสำคัญยิ่งต่อการดำรงชีวิต เราจึงควรพยายามหลีกเลี่ยงการกระทำที่เป็นการรบกวนการดำเนินชีวิตตามปกติของนก

3. ควรระวังมิให้กิจกรรมของเราก่อความเสียหายแก่ถิ่นอาศัยและรังของนก รวมทั้งไม่ดัดแปลงสภาพแวดล้อมบริเวณรังนก
--- พ่อแม่นกได้พยายามอย่างดีที่สุดที่จะเลือกจุดทำรังที่ปลอดภัย มิดชิด เหมาะสมในการกกไข่ เลี้ยงดูลูกอ่อน ป้องกันภัยจากสภาพอากาศ และพลางตัวจากศัตรู การดัดแปลงสภาพรอบรัง เช่น การตัดกิ่งไม้ ใบไม้ แม้เพียงเล็กน้อย ก็อาจทำให้นกทำรังไม่ประสบผลสำเร็จ

4.  ควรหลีกเลี่ยงการกระทำใดๆ บริเวณรังที่อาจนำพาสัตว์นักล่าสู่รังนก ทำให้นกเครียดตื่นกลัว หรือทำรังเลี้ยงลูกไม่สำเร็จ
--- ช่วงที่นกทำรังเป็นช่วงเวลาที่ละเอียดอ่อนเราจึงควรหลีกเลี่ยงการเข้าใกล้รัง เพราะหากพ่อแม่นกเครียดหรือตื่นกลัว อาจทิ้งรังและลูกๆ ของมันได้ อีกทั้งการทำกิจกรรมต่างๆ บริเวณรัง อาจทำให้รังนั้นถูกพบจากสัตว์นักล่า เช่น เหยี่ยว งู ลิง ได้ง่ายขึ้น

5. ใช้วิจารณญานในการบอกต่อเมื่อพบนกหายากหรือนกทำรัง เพราะการมาเยือนของคนจำนวนมาก อาจรบกวนนกถิ่นอาศัยและเจ้าของพื้นที่ได้
---  เมื่อพบนกหายากและนกทำรัง ก่อนที่จะบอกต่อผู้อื่นเราควรพิจารณาให้ดีว่าข่าวนั้นจะนำมาซึ่งคนจำนวนมากจนเกิดการรบกวนนกหรือไม่ ก่อความเสียหายแก่พื้นที่ หรือสร้างปัญหาให้กับเจ้าของพื้นที่หรือไม่ รวมทั้งไม่ควรบอกตำแหน่งรังแก่สาธารณะ เพื่อหลีกเลี่ยงภัยจากผู้ประสงค์ร้าย เช่น นักล่านก นักเก็บไข่นก

6. หากพบนกหายากหรือนกทำรังที่คิดว่าควรได้รับการปกป้องคุ้มครองเป็นพิเศษ ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ หรือสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย
---ไม่ว่าจะเป็นนกอพยพที่ต้องการอาหารและที่พักพิงเมื่อเดินทางมาถึง นกทำรังที่ต้องการความสงบและปลอดภัย นกหายากที่พบเห็นได้น้อยลงทุกวัน หากพบนกเหล่านี้ในสถานะที่เสี่ยงอันตรายหรือถูกรบกวน เราควรควรแจ้งเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเพื่อขอความคุ้มครองเป็นพิเศษ

7. ควรบันทึกรายงานการพบนก และส่งรายงานแก่สมาคมฯ เพื่อประโยชน์ในการรวบรวมข้อมูลเพื่อการอนุรักษ์
--- ควรช่วยกันส่งรายงานการพบนก นกหายาก และนกทำรัง แก่สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย บันทึกรายละเอียดการพบ เช่น จำแนกชื่อนก จำนวน เพศ วัน เวลาที่พบ หรือขอแบบฟอร์มรายงานการพบนกได้จากสมาคมฯ เพื่อเป็นข้อมูลในการวิจัยและการอนุรักษ์ต่อไป

8. ควรเคารพในสิทธิของผู้อื่นและเจ้าของพื้นที่ รวมทั้งไม่เข้าพื้นที่ที่เจ้าของมิได้อนุญาต
--- ควรแสดงมารยาทที่ดี ให้เกียรติต่อเจ้าของพื้นที่ ไม่ก่อกวนความสงบสุขในพื้นที่ ขออนุญาตก่อนเข้าพื้นที่ทุกครั้ง และควรระวังมิให้เกิดความเสียหายแก่พื้นที่ เช่นใช้การเดินแทนการขับรถที่อาจก่อให้เกิดฝุ่นและหลุมบ่อบนถนน

9.ช่วยกันสร้างภาพลักษณ์ที่ดีของการดูนกและเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับนกแก่บุคคลทั่วไป
--- ควรแสดงมารยาทที่ดี ให้เกียรติต่อผู้อื่น รวมทั้งนักดูนกท่านอื่นเสมอ ไม่ควรให้การดูนกของเราขัดจังหวะการทำกิจกรรมของผู้อื่น ควรบอกกล่าวข้อดีและชักชวนผู้อื่นให้เห็นประโยชน์ของการดูนก อีกทั้งช่วยกันสนับสนุนกิจกรรม อุดหนุนสินค้า และบริการของท้องถิ่นในพื้นที่ที่เข้าไปดูนก เพื่อให้ผู้พบเห็นเกิดความรู้สึกที่ดีต่อกิจกรรมดูนก

10. ช่วยกันเผยแพร่ข้อพึงปฏิบัติสำหรับนักดูนกและช่วยสนับสนุนกิจกรรมใดๆ ที่ทำขึ้นเพื่อการอนุรักษ์นกและถิ่นอาศัย
--- เนื่องจากกิจกรรมดูนกมีการขยายตัวอย่างรวดเร็ว ผู้ที่เริ่มต้นดูนกอาจยังไม่ทราบว่าการดูนกที่ถูกต้องควรทำอย่างไร มีวิธีปฏิบัติตัวอย่างไร นักดูนกที่มีประสบการณ์ควรช่วยกันเผยแพร่ความรู้และข้อพึงปฏิบัติให้กับนักดูนกท่านอื่นๆ และช่วยกันสนับสนุนโครงการอนุรักษ์นก และถิ่นอาศัยต่างๆ เพื่อให้การดูนกเกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งกับตัวนก นักดูนก ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ที่มา : เว็บไซต์ www.savebird.com