ความหมายของความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity)
       ความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity หรือ Biological Diversity) หมายความถึงความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ มาจากคำ ๒ คำ คือ Biological หมายถึง ชีวภาพและ Diversity หมายถึง ความหลากหลาย

ระดับของความหลากหลายทางชีวภาพ
การศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพ สามารถแบ่งย่อยออกได้เป็น ๓ ระดับ คือ
๑. ความหลากหลายทางพันธุกรรม (Genetic Diversity)
๒. ความหลากหลายทางชนิดพันธุ์ (Species Diversity)
๓. ความหลากหลายทางระบบนิเวศ (Ecological Diversity)

๑. ความหลากหลายทางพันธุกรรม (Genetic Diversity) หมายถึง ความหลากหลายทางพันธุกรรมที่สิ่งมีชีวิตแต่ละชีวิตได้รับการถ่ายทอดมา จากรุ่นพ่อแม่และส่งต่อไปยังรุ่นต่อไป เช่น ลักษณะความหลากหลายของลวดลายและสีของหอยทาก Cepaea nemoralis ความหลากหลายของสีสันของ emerald tree boas, Corallus canius ทางพันธุกรรมที่ได้รับการถ่ายทอดนั้น ผ่านทางยีนส์ (genes) ที่มีอยู่ในสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิด ซึ่งส่งผลให้สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันอาจมีลักษณะที่คล้ายคลึงกันหรือแตกต่างกันไปตามยีนที่ได้รับการถ่ายทอดมา ตัวอย่างของความหลากหลายทางพันธุกรรมมีอยู่ทุกครอบครัวของสิ่งมีชีวิต พี่น้องอาจมีสีผม สีผิวและสีของนัยน์ตาที่แตกต่างกันเป็นต้น

         ความแตกต่างผันแปรทางพันธุกรรมในแต่ละหน่วยชีวิต นั้นมีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลง พันธุกรรม( mutation) ซึ่งอาจเกิดขึ้นในระดับ gene หรือในระดับโครโมโซม ผสมผสานกับกลไกที่เรียกว่า Crossingover ที่เกิดขึ้นในขณะที่มีการแบ่งเซลล์สืบพันธุ์ สำหรับการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ เป็นผลทำให้ gene สลับที่รวมตัวกันใหม่ (Recombination) ซึ่งจะถูกถ่ายทอดไปสู่ลูกหลานต่อ ๆ ไปในประชากร  

๒. ความหลากหลายของชนิดพันธุ์ (Species diversity) หมาย ถึงจำนวนชนิด และจำนวนหน่วยสิ่งมีชีวิตที่เป็นสมาชิก ของแต่ละชนิดที่มีอยู่ใน แหล่งที่อยู่อาศัยในประชากรนั้น ๆ หรือหมายถึงความหลากหลายของชนิดสิ่งมีชีวิต (species) ที่มีอยู่ในพื้นที่หนึ่งนั่นเอง ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า สิ่งมีชีวิตทั้งหมดที่วิวัฒนาการอยู่บนโลกนี้ในปัจจุบันมีจำนวนชนิดอยู่ ระหว่าง ๒-๓๐ ล้านชนิด โดยที่มีบันทึกอย่างเป็นทางการแล้วประมาณ ๑.๔ ล้านชนิด แบ่งออกเป็น ๕ อาณาจักร ดังนี้คือ
     ๑. อาณาจักรมอเนอรา (Kingdom Mornera)
     ๒. อาณาจักรโพรติสตา (Kingdom Protista)
     ๓. อาณาจักรพืช (Kingdom Plantae)
     ๔. อาณาจักรเห็ดรา (Kingdom Fungi)
     ๕. อาณาจักรสัตว์ (Kingdom Animalia)

๓. ความหลากหลายของระบบนิเวศหรือแหล่งที่อยู่อาศัย (Ecological system diversity หรือ Habitat diversity) คือความซับซ้อนของลักษณะพื้นที่ที่แตกต่างกันในแต่ละภูมิภาคของโลก เมื่อประกอบกับสภาพภูมิอากาศ ลักษณะภูมิประเทศทำให้เกิดระบบนิเวศหรือถิ่นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตที่ แตกต่างกัน การที่สามารถพบสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ในแต่ละพื้นที่ได้โดยผ่านการคัดเลือกตาม ธรรมชาติตามกระบวนการวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต

ความหลากหลายทางนิเวศวิทยา ประกอบด้วยความหลากหลาย ๓ ประเด็น คือ

          ก) ความหลากหลายของถิ่นตามธรรมชาติ ( habitat diversity) ใน แต่ละบริเวณที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตที่แตกต่างกันไป บริเวณใดที่มีความหลากหลายของแหล่งที่อยู่อาศัย ที่นั่นจะมีชนิดของสิ่งมีชีวิตที่หลากหลายไปด้วยเช่นกัน

            ข) ความหลากหลายของการทดแทน (Successional diversity) เมื่อ สิ่งมีชีวิตเริ่มพัฒนาขึ้นในพื้นที่ที่ไม่เคยมีสิ่งมีชีวิตขึ้นมาก่อนและ พัฒนาขึ้นเป็นชุมชนสิ่งมีชีวิต สมบูรณ์ ( climax stage) เมื่อเกิดการรบกวนหรือการทำลายระบบนิเวศลงไป เช่น พายุ ไฟป่า การตัดไม้ทำลายป่า ฯลฯ ก็จะทำให้ระบบนิเวศเกิดการเสียหายหรือถูกทำลายแต่ธรรมชาติจะมีการทดแทนทาง นิเวศ ( ecological succession) ของสิ่งมีชีวิตใหม่ขึ้นมาแทนที่ทั้งนี้เนื่องจากปัจจัย ที่เอื้อต่อ การดำรงชีวิต เช่น อาหาร น้ำ แสง ความชื้น อุณหภูมิ ฯลฯ เปลี่ยนไป การทดแทนสังคมที่เกิดขึ้นมาใหม่นี้เรียกว่าการทดแทนลำดับสอง ( secondary succession)
            ค) ความหลากหลายของภูมิประเทศ/ภูมิทัศน์ (Landscape diversity) พื้นผิวโลกจะประกอบด้วยภูมิประเทศและภูมิอากาศที่แตกต่างกัน หากแบ่งตามลักษณะภูมิอากาศสามารถแบ่งได้เป็น ๔ เขตใหญ่ๆ คือ เขตร้อนชื้นแถบเส้นศูนย์สูตรหรือเขตร้อน (Tropical Zone), เขตอบอุ่น (Temperate Zone), เขตหนาวแบบทรุนดา (Trunda Zone) และเขตหนาวขั้วโลก (Pole) 

      
                                                             อ้างอิง

          กำธร ธีรคุปต์ ๒๕๓๓ ความหลากหลายทางชีวภาพ หนังสือประกอบการสัมมนาสิ่งแวดล้อมประจำปี ๒๕๓๓ http://www.seub.or.th/datacenter/forest/forest-id001.asp Solomon, E.P. , Berg, L.R. and Martin,D.W. 2002. Biology 6 th ed. Thomson Books/Cole, USA .
          วัลลภ ทองอ่อน เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพและความมั่นคงของระบบนิเวศ http://www.cpd.go.th/M&e/%E0%B8%BABiodiversity.htm (๑๐ มกราคม ๒๕๔๙)
          ความหลากหลายทางชีวภาพ http://www.environnet.in.th/evdb/info/bio/bio 2. html (๑๑ มกราคม ๒๕๔๙)
          วิวัฒนาการและความหลากหลายของสิ่งมีชีวิ http://www.lesa.in.th/bio/evolution/evolution.htm สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่องความหลากหลายทางชีวภาพ Biological Diversity “ โลกทำอะไรบ้าง แล้วเราจะทำอะไร ” http://chm-thai.onep.go.th/Publication/BiodivWorld/BiologicalDiversity-.pdf (๙ มกราคม ๒๕๔๙)

 

 

ที่มา : -

ข่าวเมื่อ : 17 Oct 10 / 12:24

โดย : Manod Taengtum

ดูบทความทั้งหมด >>