บทความต่อไปนี้เป็นการเขียนถึงนกชนิดหนึ่งซึ่งผมได้ยินชื่อและมีการกล่าวถึงกันมานานมากแล้ว...ที่ป่าห้วยขาแข้ง ความที่ข้อมูลมันดูลึกลับซับซ้อน ซ่อนเงื่อน....เป็นนกลึกลับมากสุด ๆ อีกตัว บางคนบางที่ก็ยอมรับว่าเขามีตัวตนจริง ๆ เจอแล้ว ถ่ายภาพได้อีก ...บางคนก็เชื่อว่ามันไกลเกินที่จะบินมาถึงบ้านเราได้ แถมเจอซะกลางประเทศ ความคลุมเครือ..ทั้งปวงจึงส่งผลให้นกชนิดนี้ กลายเป็นนกที่ยังไม่ได้รับการยอมรับเป็นนกชนิดใหม่ของเมืองไทย ..... แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ นกชนิดนี้ถูกกล่าวถึงอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร เป็นเรื่องราวจากตำราสองเล่มคือ หนังสือชุดนกในเมืองไทย เขียนโดย รศ.โอภาส ขอบเขตต์ (ปัจจุบันถึงแก่กรรมแล้ว) และหนังสือคู่มือเพื่อนดูนก นกชายเลนและนกทะเลในประเทศไทย เขียนโดยอาจารย์มงคล วงศ์กาฬสินธุ์ ....
                    บทความนี้จึงขออนุญาตนำท่านมาเพื่อทำความรู้จักนกเพิ่มอีกซักตัว นกที่ยังไม่ถูกบรรจุในอัตรากำลังนกเมืองไทยอย่างเป็นทางการ .....เขาคือ นกอัญชันลายอกสีน้ำตาล Buff-banded Rail นกที่มีการบันทึกการพบเจอเพียงครั้งเดียวจากป่าห้วยขาแข้ง จ.อุทัยธานี .....

ชื่อไทย : นกอัญชันลายอกสีน้ำตาล 
ชื่อสามัญ : Buff-banded Rail
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Gallirallus philippensis (Linnaeus) 1766.

                     นกชนิดนี้มีชื่อวิทยาศาตร์ที่ดัดแปลงมาจากชื่อสถานที่ที่พบครั้งแรกคือประเทศฟิลิปปินส์ ทั่วโลกมีการพบ 26 ชนิดย่อย มีรายงานการพบในไทย 1 ชนิดย่อย คือชนิดย่อยหลัก G.p.philippensis (Linaeus) 

ชนิดย่อยทั่วโลก
-  G. p. admiralitatis (Stresemann, 1929), เกาะแอดมิรัลตี
-  G. p. anachoretae (Mayr, 1949), เกาะแอนโคไรท์
-  G. p. andrewsi (Mathews, 1911), บนเกาะโคโคส เป็นชนิดย่อยเฉพาะถิ่น ใกล้สูญพันธุ์ ใช้ชื่อว่าสามัญว่า Cocos Buff-banded Rail
-  G. p. assimilis (G. R. Gray, 1843), นิวซีแลนด์
-  G. p. chlandleri, ตอนเหนือของเกาะสุลาเวสี ประเทศอินโดนิเซีย
-  G. p. christophori (Mayr, 1938), หมู่เกาะโซโลมอน
-  G. p. dieffenbachi, เป็นชนิดย่อยเฉพาะถิ่นบนเกาะแชแธม
-  G. p. ecaudatus (J. F. Miller, 1783), หมู่เกาะแปซิฟิกตะวันตกเฉียงใต้
-  G. p. goodsoni (Mathews, 1911), ซามัวตะวันตก และหมู่เกาะนิอู
-  G. p. lacustris (Mayr, 1938), เกาะนิวกินี
-  G. p. lesouefi (Mathews, 1911), นิวฮาโนเวอร์, ทาบาร์ และหมู่เกาะตังกา อาจจะพบได้ที่นิวไอร์แลนด์
-  G. p. macquariensis (Hutton, 1879), เป็นนกเฉพาะถิ่นของเกาะแม็คควอรี สูญพันธุ์ไปแล้ว
-  G. p. mellori (Mathews, 1912), เกาะแทสมาเนียและแผ่นดินใหญ่ออสเตรเลีย (มีจำนวนลดน้อยลง)
-  G. p. meyeri (Hartert, 1930), เกาะวิตู
-  G. p. pelewensis (Mayr, 1933), ประเทศปาเลา
-  G. p. philippensis (Linnaeus, 1766), ฟิลิปปินส์, เกาะสุลาเวสี, บูรู และกลุ่มเกาะซุนดา
-  G. p. praedo (Mayr, 1949), หมู่เกาะสโกกี และหมู่เกาะแอดมิรัลตี
-  G. p. randi (Mayr & Gilliard, 1951)
-  G. p. reductus (Mayr, 1938), เกาะนิวกินีตอนเหนือ
-  G. p. sethsmithi (Mathews, 1911), ประเทศวานูอาตูและฟิจิ
-  G. p. swindellsi (Mathews, 1911), เกาะนิวคาลิโดเนียและหมู่เกาะโลยัลตี
-  G. p. tounelieri (Schodde & Naurois, 1982, หมู่เกาะโครัล
-  G. p. wahgiensis (Mayr & Gilliard, 1951), พื้นที่ราบสูงตอนกลางของนิวกินี
-  G. p. wilkinsoni (Mathews, 1911), ฟลอเรส
-  G. p. xerophilus (Bemmel & Hoogerwerf, 1940), ประเทศอินโดนิเซีย
-  G. p. yorki Moluccas, ด้านตะวันตกและด้านใต้ของเกาะนิวกินี

                     ถิ่นกระจายพันธุ์ ในไทย (อาจเป็นนกที่พลัดหลงเข้ามา) ฟิลิปปินส์ เกาะสุลาเวสี นิวกินี ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันตก
                     ลักษณะโดยทั่วไป เป็นนกขนาดเล็ก (30 ซม.) คล้ายนกอัญชันอกเทา แต่มีขนาดใหญ่กว่า ลำตัวด้านล่างเป็นแถบสีขาวตลอด อกมีแถบสีส้ม ลำตัวด้านบน สีออกน้ำตาลมีลายจุดสีขาวเล็กน้อย คิ้วสีขาว ขาและนิ้วสีออกแดง
                     อุปนิสัยและอาหาร อาศัยและหากินตามแหล่งน้ำที่มีหญ้าหรือพืชโผล่พ้นน้ำที่หนาทึบ ทั้งบึง หนอง ทะเลสาบ และลำคลอง รวมทั้งชายทะเล มักหากินและมีกิจกรรมในช่วงเย็น ช่วงกลางคืน และเช้าตรู่ ในเวลากลางวันจะหลบซ่อนตามกอพืชหรือกอหญ้า ปกติหากินตามพื้นดินหรือบนพืชลอยน้ำ แต่ก็สามารถเกาะกิ่งไม้พุ่มได้ดี บางครั้งสามารถว่ายน้ำได้ โดย เฉพาะเมื่อหนีศัตรู อาหารได้แก่ แมลง หอยขนาดเล็ก และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังต่าง ๆ นอกจากนี้ยังกินพืช โดยเฉพาะส่วนอ่อนของพืชน้ำหรือพืชที่โผล่พ้นน้ำ เช่น หญ้า กก เมล็ดพืช  เป็นต้น
                     การผสมพันธุ์ ไม่มีรายงานการทำรังวางไข่ในประเทศไทย
                     สถานภาพ เป็นนกอพยพมาช่วงนอกฤดูผสมพันธุ์หรือเป็นนกพลัดหลงเข้ามา ไม่เคยมีรายงานว่าพบในภูมิภาคนี้ (Inskipp et al., 1996; Robson, 2000) หายากและปริมาณน้อยมาก มีรายงานจากภาพถ่ายระบุว่าพบเพียง 1 ตัวบริเวณสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี   

เอกสารอ้างอิงบทความ

-  โอภาส ขอบเขตต์. 2544. หนังสือชุด นกเมืองไทย เล่ม 5. ข้อมูลทางบรรณานุกรมของหอสมุดแห่งชาติ
-  มงคล วงศ์กาฬสินธุ์. 2547. เพื่อนดูนก นกชายเลนและนกทะเลในประเทศไทย.  
-  เว็บไซต์สารานุกรมเสรีภาษาอังกฤษ ข้อมูล Buff-banded Rail 
-  ภาพประกอบจากหนังสือเพื่อนดูนก นกชายเลนและนกทะเลในประเทศไทย, มงคล วงศ์กาฬสินธุ์        

 

 

ที่มา : -

ข่าวเมื่อ : 16 Oct 10 / 08:57

โดย : Manod Taengtum

ดูบทความทั้งหมด >>